Askerlik tarihin yaklaştıysa ve bir işte çalışıyorsan aklındaki ilk soru muhtemelen şu: "İşten ayrılırsam tazminatımı alabilir miyim?" Cevap evet. Türk iş hukuku, muvazzaf askerlik nedeniyle işten ayrılan işçiyi açıkça koruyor. Bu yazıda kıdem tazminatı şartlarını, ihbar süresini ve terhisten sonra eski işine dönme hakkını anlatıyoruz.
Askerlik nedeniyle kıdem tazminatı alınır mı?
Yürürlükteki 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesine göre muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle iş sözleşmesini sona erdiren işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Şartlar şunlar:
- Aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışmış olmak,
- Ayrılma nedeninin gerçekten muvazzaf askerlik olması,
- Ayrılmanın sevk tarihine makul bir süre kala yapılması.
Tazminat, her tam çalışma yılı için 30 günlük brüt ücret üzerinden hesaplanır; kıdem tazminatı tavanı uygulanır. 1 yılı aşan kısım için de oranlı ödeme yapılır.
Askerlik nedeniyle işten nasıl ayrılınır?
- Sevk belgeni al. e-Devlet'ten sevk belgeni indir. Sevk tarihin henüz kesinleşmediyse askerlik durum belgesi de iş görür.
- Yazılı dilekçe ver. Dilekçende ayrılma nedeninin "muvazzaf askerlik görevi" olduğunu açıkça yaz. Sadece "istifa ediyorum" demek ileride tartışmaya yol açabilir.
- Belgeyi ekle. Sevk veya durum belgesini dilekçene ekle, bir kopyasını kendinde sakla.
- Çıkış kodunu kontrol et. İşveren SGK'ya işten ayrılış bildirgesini "askerlik" koduyla vermelidir (kod 12).
İhbar süresi gerekir mi?
Askerlik, kıdem tazminatı açısından kanunda özel olarak sayılmış bir ayrılma nedenidir; bu yüzden işçinin ihbar süresine uyması gerekmez ve işverene ihbar tazminatı ödemez. Ancak işçi de ihbar tazminatı alamaz. İyi niyet açısından işverene birkaç hafta önceden haber vermek yine de yararlıdır.
Ayrılmayı sevkten çok önce yaparsan işveren askerliğin gerçek ayrılma nedeni olmadığını iddia edebilir. Yargı kararlarında sevk tarihine yakın ayrılmalar korunuyor; aradaki süre çok uzunsa durum tartışmalı hâle gelebilir.
Terhisten sonra eski işe dönüş hakkı
4857 sayılı İş Kanunu'nun 31. maddesi önemli bir güvence veriyor: Muvazzaf askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi, terhisten itibaren 2 ay içinde eski işyerine başvurursa işveren:
- Boş yer varsa onu derhal,
- Boş yer yoksa boşalacak ilk işe, o günün şartlarıyla
işe almak zorundadır. Bu yükümlülüğe uymayan işveren işçiye 3 aylık ücret tutarında tazminat öder. Başvurunu yazılı olarak (noter veya iadeli taahhütlü posta) yapman ileride ispat için önemlidir.
Manevra ve yedek askerlik
Muvazzaf askerlik dışında manevra veya başka bir sebeple silah altına alınan işçinin sözleşmesi hemen sona ermez. Bu durumda sözleşme, işçinin işten ayrıldığı günden itibaren 2 ay geçtikten sonra işverence feshedilebilir. Bu dönemdeki ücret hakları özel kanun hükümlerine ve iş sözleşmesine bağlıdır.
Bedelli askerlik yapanlar ne olacak?
Bedelli askerlik yapanlar yaklaşık bir ay temel eğitime gider. Bu sürede iş sözleşmesinin askıya alınması ya da ücretsiz izin kullanılması işverenle yapılacak anlaşmaya bağlıdır. Bedelli için işten ayrılmanın kıdem tazminatı doğurup doğurmadığı tartışmalıdır; bu durumda işverenle yazılı anlaşma yapmak veya bir avukata danışmak en doğrusudur.
askerocagi.com bağımsız bir bilgi sitesidir; hukuki danışmanlık vermez. Uyuşmazlık hâlinde arabulucuya ya da bir iş hukuku avukatına başvur.