Sözleşmeli er ve uzman erbaş, askerliği bir yükümlülük olarak değil, maaşlı bir meslek olarak yapmanın iki yolu. Google'da “sözleşmeli askerlik şartları”, “uzman er nedir”, “sözleşmeli erlik kaç yıl” gibi aramalar bu yüzden hiç bitmiyor. Bu yazıda 2026 itibarıyla geçerli kanun metinlerine (6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu) dayanarak iki statüyü karşılaştırıyoruz.
askerocagi.com bağımsız bir bilgi sitesidir; ilan açmaz, başvuru almaz. Her dönemin kesin şartları, tarihleri ve kontenjanları o döneme ait başvuru kılavuzunda yazar. Kanunda yazanı kesin bilgi olarak, basına yansıyan ilan ayrıntılarını ise “son ilanı kontrol et” notuyla aktarıyoruz.
Sözleşmeli er nedir? Sözleşmeli askerlik kısaca
Sözleşmeli er, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma ve Sahil Güvenlik'in er ve erbaş kadrolarında, sözleşme imzalayarak ücret karşılığı çalışan personeldir. Kanun bu kişileri “asker kişi” sayar; yani askerî disiplin, kıyafet ve görev kuralları onlar için de geçerlidir.
Süreç iki aşamalıdır:
- Ön sözleşme ve askerî eğitim: Seçilen aday önce ön sözleşme imzalar ve “sözleşmeli er adayı” olarak askerî eğitime alınır.
- Asıl sözleşme: Eğitimi başarıyla bitirenle en az 3, en fazla 4 yıllık sözleşme yapılır. Sonraki sözleşmeler 1 ila 3 yıl arasında olur ve toplam hizmet en fazla 7 yıla kadar uzatılabilir (6191 md. 2 ve 4).
Sözleşmeli erbaşlar, emsal rütbedeki yükümlü erbaşların üstü, emsal rütbedeki uzman erbaşların ise astı sayılır. Rütbe sıralamasının tamamını askeri rütbeler sayfamızda görebilirsin.
Uzman erbaş nedir? “Uzman er” diye bir rütbe var mı?
Halk arasında “uzman er” dense de kanunda böyle bir rütbe yoktur. Doğru terim uzman erbaştır ve iki rütbeyi kapsar: uzman onbaşı ve uzman çavuş. 3269 sayılı Kanun'a göre uzman erbaşlar onbaşı ve çavuş rütbesi taşıyan asker kişilerdir ve yükümlü er ile erbaşların üstüdür.
- Uzman onbaşı: En az ilköğretim mezunu olup muvazzaflık hizmetinin ardından teknik ve kritik görev yerlerinde istihdam edilenler.
- Uzman çavuş: En az lise veya dengi okul mezunları ya da en az ilköğretim mezunu olup askerliğini çavuş rütbesiyle tamamlayanlar; ayrıca uzman onbaşılıktan geçirilenler.
Uzman erbaşlar ilk sözleşmeyi 2 yıldan az, 5 yıldan fazla olmamak üzere yapar; sonraki sözleşmeler 1–5 yıllık dönemlerle, Emekli Sandığı Kanunu'ndaki yaş haddine kadar uzatılabilir (3269 md. 5). Yani uzman erbaşlık, sözleşmeli erliğe göre çok daha uzun soluklu, emekliliğe kadar gidebilen bir kariyerdir.
Sözleşmeli erlikten uzman erbaşlığa geçiş
İki statü birbirine bağlıdır. Sözleşmeli erbaş ve erlerden en az 3 yıl görev yapmış olanlar, sonraki sözleşme dönemlerinde ve başvuru yılının 1 Ocak'ı itibarıyla 29 yaşını bitirmemiş olmak kaydıyla uzman erbaşlığa başvurabilir. Bunun için sıralı üç disiplin amirinin “uzman erbaş olur” kararlı nitelik belgesi düzenlemesi gerekir (3269 md. 4). Yani pek çok kişi için sözleşmeli erlik, uzman erbaşlığa giden bir basamak işlevi görür. Uzman erbaşlar için kanunda ayrıca ilk sözleşmeden sonraki 5 aylık intibak dönemi düzenlenmiştir; bu dönemde ayrılmak isteyenlerin durumu kanundaki özel hükümlere göre değerlendirilir.
Sözleşmeli er ve uzman erbaş farkı (tablo)
| Konu | Sözleşmeli er | Uzman erbaş |
|---|---|---|
| Dayanak | 6191 sayılı Kanun | 3269 sayılı Kanun |
| Yaş (kanuni) | Başvuru yılının 1 Ocak'ı itibarıyla 25 yaşını bitirmemiş; askerliğini yapmamış lise mezunları için ayrıca 20 yaşından gün almış | 1 Ocak itibarıyla 27 yaşını bitirmemiş (sözleşmeli erlikten geçişte 29) |
| Öğrenim | En az ilköğretim (askerliğini yapmışsa) veya en az ortaöğretim (askerliğini yapmamışsa) | Uzman onbaşı en az ilköğretim, uzman çavuş en az lise |
| Askerlik durumu | Yapmış da olabilir, yapmamış da | Askerliğini yapıyor, yapmış ya da md. 42 kapsamında muaf olmalı |
| İlk sözleşme | 3–4 yıl | 2–5 yıl |
| Azami hizmet | 7 yıl | Yaş haddine kadar |
| Rütbe | Er / sözleşmeli erbaş | Uzman onbaşı, uzman çavuş |
Önemli bir 2026 güncellemesi: 2 Temmuz 2026 tarihli ve 7588 sayılı Kanun ile 3269 sayılı Kanun'daki “terhislerinin üzerinden beş yıldan fazla süre geçmemiş olanlar” ifadesi değiştirildi. Artık terhis olanlar ile 7179 sayılı Kanun'un 42. maddesine göre muaf tutulanlar da (27 yaş sınırı içinde) uzman erbaşlığa başvurabiliyor.
Sözleşmeli askerlik şartları 2026
Kanundaki iki kaynak
6191 sayılı Kanun'un 3. maddesi sözleşmeli er kaynağını iki gruba ayırır:
- En az ilköğretim mezunu, askerliğini er veya erbaş olarak tamamlamış ve başvuru yılının 1 Ocak'ı itibarıyla 25 yaşını bitirmemiş olanlar.
- En az ortaöğretim (lise) mezunu, askerliğine başlamamış veya tamamlamamış, 1 Ocak itibarıyla 20 yaşından gün almış ve 25 yaşını bitirmemiş olanlar.
Ayrıca Türk vatandaşı olmak, sağlık yeteneği şartlarını taşımak, kanunda sayılan suçlardan mahkûm olmamak, güvenlik soruşturması veya arşiv araştırmasının olumlu çıkması ve fiziki kabiliyet testi ile mülakatta başarılı olmak gerekir. Askerî okullardan veya TSK'dan herhangi bir nedenle ilişiği kesilenler sözleşmeli er olarak alınmaz.
2026 ilanlarında öne çıkanlar
Basına yansıyan bilgilere göre MSB'nin 2026 yılı 2. dönem sözleşmeli er ilanında (Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri) başvurular Temmuz–Ağustos 2026'da alındı; yazılı sınav yerine evrak kontrolü, boy-kilo ölçümü, fiziki yeterlilik testi ve mülakat aşamaları uygulandı. İlanda sınav ücreti de istendi. Bu ayrıntılar dönemden döneme değiştiği için bir sonraki ilanda başvuru kılavuzunu mutlaka kontrol et.
Dikkat: Sosyal medyada dolaşan “yeni dönem başladı” paylaşımlarına değil, yalnızca resmi personel temin sitelerindeki ilan ve kılavuza güven. Başvurular e-Devlet şifresiyle çevrim içi yapılır; şahsen veya posta yoluyla başvuru kabul edilmez. Kimseye “aracılık ücreti” ödeme.
Sözleşmeli er ve uzman erbaş başvurusu nasıl yapılır?
- Doğru kurumu seç: Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri için MSB Personel Temin portalı; Jandarma için jandarma.gov.tr; Sahil Güvenlik için sg.gov.tr duyurularını takip et.
- Kılavuzu oku: Yaş için esas alınan tarih, öğrenim, boy-kilo ve branş şartları kılavuzda yazar. Uzman erbaş ile sözleşmeli erden yalnızca birine başvurabildiğin ilanlar olabilir.
- e-Devlet ile başvur: Formu doldur, tercihlerini yap, varsa sınav ücretini kılavuzdaki yöntemle süresinde yatır.
- Seçim aşamaları: Evrak kontrolü, fiziki değerlendirme, fiziki yeterlilik testi ve mülakat. Başarılı olanlar sağlık kurulu raporuna yönlendirilir.
- Sonuç ve eğitim: Kazananlar ön sözleşme imzalayıp askerî eğitime çağrılır.
Askerlik yaparken uzman erbaş olmak
Şu an askerdeysen de yolun açık. 3269 sayılı Kanun'a göre muvazzaflık hizmetini yapan çavuş, onbaşı ve erlerden uzman erbaş sınavlarında başarılı olanlar, kalan askerlik sürelerine bakılmaksızın açılacak ilk eğitime ayrılır ve sözleşme tarihine kadarki hizmetlerinin tamamı askerlikten sayılır. Ayrıca 7179 sayılı Kanun md. 40'a göre askerliğini er veya erbaş olarak tamamlayıp terhis olanlara uzman erbaş ve sözleşmeli er temininde sınav tam notunun yüzde 5'ine kadar ilave puan verilebilir.
Sözleşmeli er maaşı: kanundaki formül
Sözleşmeli er ücreti kanunda açıkça formüle bağlanmıştır (6191 md. 7): 15.330 gösterge × memur aylık katsayısı × hizmet yılı oranı. Oranlar 1. yıl 1,90; 2. yıl 1,95; 3. yıl 2,00; 4. yıl 2,05; 5. yıl 2,10; 6. yıl 2,15; 7. yıl ve sonrası 2,20'dir. Komando birliklerinde oran yüzde 8, Amfibi Deniz Piyade Tugayı'nda yüzde 5, sınır birliklerinde ve gemide fiilen görevlilerde yüzde 3 artırımlı uygulanır. Bu ücretten damga vergisi dışında vergi kesilmez.
| Hizmet yılı | Oran | Temmuz–Aralık 2026 hesabı (katsayı 1,575512) |
|---|---|---|
| Aday (eğitimde) | 1. yıl ücretinin 2/3'ü | yaklaşık 30.593 TL |
| 1. yıl | 1,90 | yaklaşık 45.890 TL |
| 3. yıl | 2,00 | yaklaşık 48.305 TL |
| 7. yıl ve üzeri | 2,20 | yaklaşık 53.136 TL |
Bu tutarlar kanundaki formülle bizim yaptığımız hesaptır; damga vergisi kesintisi, artırımlar, tazminatlar ve ek ödemeler dahil değildir. Katsayı her 6 ayda bir değiştiği için tutar da değişir. Uzman erbaşlarda ise aylık, kanuna ekli gösterge tablosu, derece-kademe ve tazminatlarla hesaplanır (uzman çavuş 10/1, uzman onbaşı 11/1 kademesinden başlar); kişiden kişiye değiştiği için tek bir rakam vermiyoruz. Güncel ücret bilgisini ilan kılavuzundan kontrol et.
Yükümlü askerlikten farkı: sözleşmeli erlik askerlik yerine geçer mi?
Yükümlü askerlik 6 aydır ve er harçlığı dışında maaş ödenmez. Sözleşmeli erlik ve uzman erbaşlık ise maaşlı, sosyal haklı bir meslektir. Peki sözleşmen erken biterse askerlik borcun ne olur?
- 7179 sayılı Kanun md. 48'e göre uzman erbaşların ve sözleşmeli erlerin sözleşme döneminde ay olarak hizmette geçen sürelerinin üçte biri askerlikten sayılır.
- Bu süre erbaş ve erlerin hizmet süresini (6 ay) karşılıyorsa askerliğini yapmış sayılırsın; karşılamıyorsa eksik kalan kısım er olarak tamamlatılır.
- Örneğin 12 ay sözleşmeli hizmet, 4 aylık askerlik sayılır; kalan 2 ayı er olarak yaparsın.
Askerlik süresinin ayrıntıları için askerlik süresi kaç ay 2026 yazımıza, statüler arasındaki farkı genel olarak görmek için yedek subay ve yedek astsubay farkı rehberimize bakabilirsin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Kontenjan, sınav takvimi, boy-kilo sınırları ve ücret ayrıntıları her ilanda yeniden belirlenir. Başvurmadan önce ilgili kurumun güncel kılavuzunu mutlaka oku.