Askerde en ağır sonuçlar doğuran durumlardan biri firar. Kimi zaman ailevi bir sorun, kimi zaman izinden dönerken yaşanan bir gecikme, bir askeri firar suçuyla karşı karşıya bırakabiliyor. Bu yazıda firarın ne zaman oluştuğunu, cezasını ve terhise etkisini anlatıyoruz.
Firar nedir? 6 gün kuralı
7179 sayılı Askeralma Kanunu firarı, birliğinden veya görevi gereği bulunması gereken yerden izinsiz olarak altı günden fazla uzaklaşmak olarak tanımlar. Askeri Ceza Kanunu'nun 66. maddesi de aynı ölçüyü kullanır. Firar iki şekilde ortaya çıkar:
- Birlikten uzaklaşma: Asker birliğini izinsiz terk eder ve 6 günü aşkın süre dönmez.
- Dönmeme (izin tecavüzü): İzin, istirahat veya hava değişimi bitiminde, dönmesi gereken günden itibaren 6 gün içinde özürsüz olarak birliğine katılmaz.
Seferberlik ve savaş hâlinde bu süreler yarıya iner.
Firar cezası ne kadar?
| Durum | Ceza (Askeri Ceza Kanunu md. 66) |
|---|---|
| Barışta firar veya izin tecavüzü | 1 yıldan 3 yıla kadar hapis |
| Seferberlik ve savaşta | Daha ağır cezalar; süreler yarıya iner |
Ceza miktarı firarın süresine, tekrarına ve koşullara göre mahkemece belirlenir. Yargılama, 2017'de askerî mahkemelerin kaldırılmasının ardından genel mahkemelerde yapılır.
Kendiliğinden dönmenin etkisi
Askeri Ceza Kanunu, firar eden asker belirli bir süre içinde kendiliğinden birliğine veya en yakın askerî makama dönerse ceza indirimi öngörür. Yakalanmak yerine kendiliğinden teslim olmak her zaman daha az ağır sonuç doğurur. Firar ettiysen ya da izin dönüşünde gecikmişsen, beklemeden birliğine veya en yakın jandarma ya da askerlik şubesine başvurmak en doğru adımdır.
Firar terhisi uzatır mı?
Evet. Firarda ve izin tecavüzünde geçen süreler askerlik hizmetinden sayılmaz; bu günler kadar terhis tarihin ileri kayar. Firar nedeniyle hapis cezası alınırsa cezaevinde geçen süre de hizmetten sayılmaz. Bu yüzden kısa bir gecikme bile tertibinden ayrılıp geç terhis olmana yol açabilir. Hesaplamak için şafak sayardaki "ek gün" alanını kullanabilirsin.
6 günden az gecikmede ne olur?
6 günü doldurmayan izinsiz ayrılmalar ve gecikmeler suç oluşturmasa da disiplin konusudur. Disiplin cezaları arasında hizmetten sayılmayan oda hapsi gibi yaptırımlar bulunur ve bunlar da terhisi geciktirebilir. Gecikmen kaçınılmazsa (hastalık, yol kapanması, kaza) durumu hemen telefonla birliğine bildir ve belgelendir.
Firar, bakaya ve yoklama kaçağı farkı
Üç kavram sık karıştırılır: Firar askerdeyken birlikten izinsiz uzaklaşmadır. Bakaya sevk edildiği hâlde birliğine hiç katılmamaktır. Yoklama kaçağı ise yoklamasını süresinde yaptırmamaktır. Bakaya ve yoklama kaçağı idari para cezası doğurur; ayrıntılar yoklama kaçağı ve bakaya cezası yazımızda.
askerocagi.com bağımsız bir bilgi sitesidir; hukuki danışmanlık vermez. Firar veya izin tecavüzü nedeniyle hakkında işlem varsa bir ceza avukatına danışmalısın.